Voedselveiligheid

Voedselveiligheid Veilig kopen, bewaren, bereiden en genieten

Voedselveiligheid draait om alles wat je kunt doen om te voorkomen dat eten je ziek maakt. Dat begint al tijdens het boodschappen doen en gaat verder bij het bewaren, voorbereiden, bereiden, afkoelen, invriezen en opnieuw opwarmen van voedsel.

Op KokenmetMS willen we voedselveiligheid vooral praktisch en begrijpelijk maken. Wanneer kun je iets nog eten? Wanneer moet het echt weg? Hoe koud moet je koelkast zijn? Hoe voorkom je kruisbesmetting? En hoelang kun je een restje bewaren?

Het uitgangspunt is eenvoudig:

Veilig eten waar het moet, minder verspillen waar het kan.

Waarom is voedselveiligheid belangrijk?

Voedsel kan bacteriën, virussen, parasieten of andere ongewenste stoffen bevatten. Sommige veroorzaken zichtbaar bederf, maar ziekteverwekkers kun je niet altijd zien, ruiken of proeven.

Daarom is alleen aan een product ruiken niet altijd voldoende om te bepalen of het veilig is.

Door goed te letten op onder andere:

temperatuur; houdbaarheidsdatum; hygiëne; bereiding; bewaartijd; kruisbesmetting;

kun je het risico op een voedselinfectie aanzienlijk verkleinen.

Het Voedingscentrum vat veilig omgaan met voedsel samen in vijf belangrijke stappen: kopen, wassen, scheiden, verhitten en koelen/bewaren.

1. Veilig boodschappen doen

Voedselveiligheid begint al in de winkel.

Let bij het kopen van producten op:

✅ een onbeschadigde verpakking ✅ de houdbaarheidsdatum ✅ de voorgeschreven bewaartemperatuur ✅ voldoende koeling van gekoelde en diepgevroren producten

Neem gekoelde en diepgevroren producten bij voorkeur aan het einde van je boodschappenronde mee en berg ze thuis zo snel mogelijk op.

Voor zeer bederfelijke producten, zoals rauwe kip, kan een koeltas handig zijn wanneer je langer onderweg bent.

2. De koelkast: bij voorkeur 4 °C

Voor thuis adviseert het Voedingscentrum een koelkasttemperatuur van 4 °C.

Bij deze temperatuur wordt de groei van veel micro-organismen sterk afgeremd en blijven producten doorgaans langer goed.

Een koelkastthermometer kan helpen om te controleren of de werkelijke temperatuur klopt.

Let ook op de indeling

Niet iedere plek in een koelkast is even koud.

Bewaar zeer bederfelijke producten zoals rauw vlees en vis bij voorkeur op een koude plek onderin de koelkast en zorg dat rauwe producten goed afgesloten zijn.

Zo voorkom je bovendien dat eventueel druipvocht op andere producten terechtkomt.

3. Voorkom kruisbesmetting

Kruisbesmetting ontstaat wanneer ziekteverwekkers van het ene voedingsmiddel op een ander product terechtkomen.

Dat kan bijvoorbeeld gebeuren via:

handen; messen; snijplanken; vorken; borden; vaatdoeken; werkbladen; druipvocht van rauw vlees, kip of vis.

Gebruik daarom verschillende snijplanken of maak materialen tussendoor zorgvuldig schoon.

Leg bereid voedsel nooit terug op hetzelfde bord waarop eerder rauw vlees, vis of kip heeft gelegen zonder het bord eerst af te wassen.

4. Was je handen

Goede handhygiëne is een van de eenvoudigste manieren om besmetting van voedsel te voorkomen.

Was je handen bijvoorbeeld:

voordat je gaat koken; na aanraken van rauw vlees, kip, vis of ei; na toiletgebruik; na het aanraken van afval; wanneer je van een rauw naar een bereid product gaat.

Gebruik water en zeep en droog je handen daarna goed af.

5. Rauwe kip niet wassen

Een veelvoorkomende misvatting is dat rauwe kip eerst onder de kraan moet worden afgespoeld.

Doe dit niet.

Op rauwe kip kunnen onder andere Salmonella en Campylobacter voorkomen. Bij het afspoelen kunnen besmette waterdruppeltjes rond de gootsteen, op het aanrecht of op keukengerei terechtkomen.

Ook wassen met azijn of citroen wordt niet geadviseerd.

Bereid de kip rechtstreeks en verhit hem door en door.

6. Verhit voedsel goed

Goed verhitten helpt ziekteverwekkers onschadelijk te maken.

Dit is vooral belangrijk bij producten zoals:

gevogelte; gehakt; vlees; vis; eieren; kiemgroenten; restjes.

Gebruik bij twijfel een digitale voedselthermometer. Daarmee kun je de temperatuur in het dikste gedeelte van een product controleren.

Bij specifieke artikelen op KokenmetMS vermelden we waar relevant de passende kerntemperatuur voor het betreffende product of gerecht.

7. Restjes snel koelen

Heb je eten over?

Laat een maaltijdrestje niet langer dan 2 uur buiten de koelkast staan.

Laat het zo snel mogelijk afkoelen en bewaar het daarna goed afgesloten in koelkast of vriezer.

Het Voedingscentrum adviseert voor gewone maaltijdrestjes:

Koelkast: maximaal 2 dagen Vriezer: ongeveer 3 maanden; daarna kan vooral de kwaliteit achteruitgaan.

Grote hoeveelheid eten?

Verdeel eten over meerdere kleinere of ondiepe bakjes. Daardoor kan het sneller afkoelen.

8. Restjes opnieuw opwarmen

Warm een restje goed en gelijkmatig door.

Gebruik je een magnetron? Roer het gerecht tussendoor zodat koude plekken worden voorkomen.

Het Voedingscentrum adviseert om een maaltijdrestje dat al een keer opnieuw is opgewarmd en waarvan opnieuw iets overblijft, niet nogmaals te bewaren voor een volgende opwarmbeurt.

Een praktische oplossing is daarom:

warm alleen de portie op die je daadwerkelijk gaat eten.

9. THT en TGT zijn niet hetzelfde

Op verpakkingen kun je twee verschillende soorten houdbaarheidsdata tegenkomen.

Ten minste houdbaar tot

THT gaat vooral over de kwaliteit van een product.

Na deze datum kan een product, afhankelijk van het soort voedsel en wanneer het correct is bewaard, soms nog geschikt zijn om te eten.

Bij daarvoor geschikte producten kun je na de THT-datum onder andere kijken, ruiken en eventueel proeven om de kwaliteit te beoordelen.

Te gebruiken tot

TGT staat op zeer bederfelijke producten waarbij na de aangegeven datum een voedselveiligheidsrisico kan ontstaan.

Een product met een verlopen te gebruiken tot-datum moet je niet meer eten.

Belangrijk

De datum op een verpakking geldt doorgaans zolang het product volgens de voorschriften wordt bewaard. Na openen kunnen andere bewaartermijnen gelden.

Lees daarom altijd de aanwijzingen op de verpakking.

10. Invriezen

Invriezen is een uitstekende manier om voedsel langer te bewaren.

Een vriezer staat bij voorkeur op ongeveer -18 °C.

Maar invriezen maakt voedsel niet onbeperkt houdbaar en vernietigt niet automatisch alle micro-organismen.

Zet daarom op zelf ingevroren producten bijvoorbeeld:

Wat zit erin? Wanneer is het ingevroren?

Zo voorkom je dat bakjes maandenlang onherkenbaar in de vriezer blijven liggen.

11. Veilig ontdooien

Ontdooi bederfelijk voedsel bij voorkeur in de koelkast.

Leg vlees, vis of kip tijdens het ontdooien in een schaal of op een bord en zorg dat eventueel druipvocht niet met andere producten in contact kan komen.

Voor sommige producten kan de magnetron ook worden gebruikt wanneer ze daarna direct worden bereid.

12. Schimmel: niet altijd alleen het plekje wegsnijden

Een beschimmeld voedingsmiddel is niet automatisch veilig wanneer je alleen het zichtbare schimmelplekje verwijdert.

Schimmeldraden kunnen verder in een product doorgroeien dan je aan de buitenkant kunt zien.

Wat verstandig is, verschilt per product. Bij harde producten kan soms iets ruim worden weggesneden, terwijl zachte of vochtige producten vaak beter helemaal weggegooid kunnen worden.

Daarom behandelen we dit binnen KokenmetMS per product afzonderlijk.

13. Kijk, ruik en proef maar alleen wanneer dat passend is

Bij producten met een THT-datum kan kijken, ruiken en soms voorzichtig proeven helpen bepalen of de kwaliteit nog goed is.

Maar deze methode is niet geschikt als algemene test voor voedselveiligheid.

Ziekteverwekkende bacteriën kunnen aanwezig zijn zonder dat je:

een vreemde geur ruikt; verkleuring ziet; een afwijkende smaak proeft.

Een product met een verlopen TGT-datum proef je daarom niet om te testen of het nog goed is.

14. Houd rauw en gaar apart

Een simpele regel die veel problemen voorkomt:

Rauw → bereiden → gaar → schoon houden

Gebruik geen vork waarmee je rauw vlees hebt vastgepakt vervolgens voor gaar voedsel.

Gebruik geen marinade die met rauw vlees in contact is geweest als koude saus, tenzij deze eerst op een veilige manier wordt verhit.

En plaats gaar vlees niet terug op het bord waarop het rauw heeft gelegen.

15. Schoonmaken in de keuken

Een keuken hoeft niet steriel te zijn, maar moet wel schoon worden gehouden.

Besteed extra aandacht aan:

🧽 vaatdoeken 🔪 messen 🪵 snijplanken 🚰 kraan en spoelbak 👐 handen 🥣 werkbladen 🧊 koelkast

Een snijplank met veel diepe groeven is moeilijker goed schoon te krijgen en kan op den duur beter vervangen worden.

16. Voedselveiligheid en minder verspillen

Voedselveiligheid en voedselverspilling hoeven geen tegenpolen te zijn.

Veel voedingsmiddelen worden weggegooid terwijl ze nog bruikbaar zijn.

Een aardappel met een klein uitlopertje, een appel met een beschadigd plekje of een product dat net over zijn THT-datum is, hoeft afhankelijk van het product niet automatisch afval te zijn.

Maar:

Veiligheid gaat altijd vóór het voorkomen van verspilling.

Op KokenmetMS leggen we daarom bij afzonderlijke producten uit:

✅ wanneer je iets nog kunt gebruiken 🔪 wanneer je een gedeelte kunt verwijderen 🧊 hoe je het veilig bewaart 🔥 hoe je het veilig bereidt ⚠️ wanneer je het beter weggooit

Extra aandacht voor kwetsbare groepen

Voor sommige mensen kunnen voedselinfecties ernstiger verlopen. Het Voedingscentrum noemt onder andere zwangeren, jonge kinderen, ouderen en mensen met een verminderde weerstand als groepen waarvoor extra aandacht voor voedselveiligheid belangrijk is.

Dat betekent niet dat elk product voor iedereen hetzelfde risico vormt. Daarom geven we bij specifieke onderwerpen zo concreet mogelijk aan wanneer extra voorzichtigheid van belang is.

Voedselveiligheid bij KokenmetMS

Binnen deze categorie bouwen we stap voor stap een uitgebreide kennisbank op met onderwerpen over onder andere:

🧊 Bewaren & koelkast ❄️ Invriezen & ontdooien 📅 Houdbaarheidsdatums 🌡️ Kerntemperaturen 🥩 Vlees 🍗 Gevogelte 🐟 Vis, schaal- en schelpdieren 🥚 Eieren 🥛 Zuivel 🥬 Groente & fruit 🍚 Rijst, pasta & granen ♻️ Restjes & opnieuw opwarmen 🧼 Hygiëne 🔪 Kruisbesmetting 🍄 Schimmel & bederf

Zo ontstaat uiteindelijk een plek waar je snel antwoord kunt vinden op alledaagse vragen zoals:

Kan ik dit nog eten? Hoe lang kan ik dit bewaren? Moet dit in de koelkast? Kan ik dit invriezen? Hoe warm moet dit worden? Is dit nog veilig na de houdbaarheidsdatum?

Bronnen

Voor de informatie over voedselveiligheid op KokenmetMS gebruiken we waar mogelijk betrouwbare en actuele bronnen, waaronder het Voedingscentrum en de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA). Voor specifieke onderwerpen kunnen aanvullende officiële Nederlandse of Europese bronnen worden geraadpleegd.