Kweepeer
De kweepeer is een bijzondere, aromatische vrucht die er een beetje uitziet als een kruising tussen een appel en een peer, maar botanisch een eigen fruitsoort is. De wetenschappelijke naam is Cydonia oblonga en de kweepeer behoort tot de rozenfamilie (Rosaceae).
De vrucht is rauw meestal hard, zuur en wrang. Juist door verhitting verandert hij in een heerlijk geurig ingrediënt dat uitstekend geschikt is voor onder andere gelei, jam, compote, chutney, gebak, desserts, sauzen en likeur.
De kweepeer verdient daarom zeker een eigen plaats binnen de productinformatie van KokenmetMS.
Wat is een kweepeer?
De kweepeer groeit aan een kleine boom of grote struik. Afhankelijk van het ras zijn de vruchten meer appelvormig of juist peervormig.
Een rijpe kweepeer heeft meestal:
* een gele tot goudgele schil;
* stevig en lichtgekleurd vruchtvlees;
* een zeer uitgesproken geur;
* een hard klokhuis;
* bruine pitten;
* een fris-zure en wrange smaak wanneer hij rauw is.
De wetenschappelijke soort Cydonia oblonga is van nature afkomstig uit een gebied dat zich uitstrekt van de Kaukasus richting Iran en Centraal-Azië. De plant is in de loop van de geschiedenis in veel andere gebieden geïntroduceerd en wordt al lange tijd als fruitboom geteeld. (Plants of the World Online)
Is een kweepeer een peer?
Nee.
Hoewel de naam anders doet vermoeden, is de kweepeer geen gewone peer. Appels, peren en kweeperen behoren wel allemaal tot de rozenfamilie, waardoor er duidelijke overeenkomsten zijn.
De kweepeer heeft binnen deze familie zijn eigen geslacht: Cydonia.
Hoe smaakt kweepeer?
Rauwe kweepeer is meestal:
* hard;
* zuur;
* wrang;
* sterk aromatisch.
Daarom wordt de vrucht vrijwel altijd verwerkt voordat hij wordt gegeten.
Na koken, pocheren, bakken of stoven wordt het vruchtvlees zachter en ontstaat een veel aangenamere, aromatische smaak.
De geur kan doen denken aan een combinatie van:
* appel;
* peer;
* citrus;
* bloemen;
* honingachtige aroma’s.
Juist die sterke geur maakt kweepeer bijzonder geschikt voor zoete én hartige bereidingen.
Kun je kweepeer rauw eten?
De meeste kweeperen zijn zo hard en wrang dat ze niet prettig zijn om rauw te eten. Ze worden daarom vooral als kookfruit gebruikt.
Door verhitting wordt het harde vruchtvlees zachter en komt het karakteristieke aroma beter tot zijn recht.
Wanneer is het kweeperenseizoen?
Beste seizoen: herfst
In Noordwest-Europa worden kweeperen doorgaans in de herfst geoogst. Afhankelijk van ras, standplaats en weersomstandigheden valt de oogst vooral rond oktober en november.
Een kweepeer die klaar is om geoogst te worden verandert van groenachtig geel naar duidelijk geel of goudgeel en ontwikkelt een sterke geur. De vruchten worden bij voorkeur vóór stevige vorst geoogst. (RHS)
Hoe herken je een goede kweepeer?
Let bij het kopen of oogsten op de volgende punten.
Een goede kweepeer:
* voelt stevig aan;
* heeft een gele tot goudgele kleur wanneer hij rijp is;
* ruikt duidelijk aromatisch;
* heeft geen grote zachte of rotte plekken;
* is vrij van schimmel.
Een kleine beschadiging of een oppervlakkig bruin plekje hoeft niet direct te betekenen dat de hele vrucht onbruikbaar is. Snijd beschadigde delen ruim weg en controleer het vruchtvlees.
Fruit met duidelijke rot of schimmel kun je beter niet gebruiken.
Het dons op de schil
Sommige kweeperen hebben vooral tijdens de ontwikkeling een fijn, viltachtig laagje op de schil.
Dat kun je voor gebruik eenvoudig verwijderen door de vrucht goed te wassen en met een schone doek of je handen onder stromend water schoon te wrijven.
Moet je een kweepeer schillen?
Niet altijd.
De schil kan bij veel bereidingen gewoon worden gebruikt, mits de vrucht goed is gewassen.
Voor bijvoorbeeld:
* gelei;
* compote;
* pocheren;
* likeur;
* sommige jams
kan de schil vaak blijven zitten.
Voor een heel glad eindresultaat kun je de vrucht wel schillen.
Welke methode het beste is, hangt dus vooral af van het recept.
Let op het klokhuis en de pitten
Snijd het klokhuis en de pitten bij normale culinaire bereidingen uit de kweepeer.
De pitten behoren niet tot het gedeelte van de vrucht dat we als gewoon voedingsmiddel gebruiken. Ze bevatten stoffen die bij beschadiging of fijnmalen ongewenste verbindingen kunnen vrijmaken. Gebruik daarom voor KokenmetMS-recepten bij voorkeur het vruchtvlees en eventueel de schil en maal of kneus de pitten niet voor consumptie. De RHS adviseert eveneens de zaden te verwijderen wanneer de vrucht wordt gegeten. (RHS)
Zo snijd je een kweepeer
Een kweepeer kan aanzienlijk harder zijn dan een appel of peer.
1. Was de vrucht goed.
2. Verwijder eventueel aanwezig dons.
3. Leg de kweepeer op een stabiele snijplank.
4. Gebruik een stevig en scherp mes.
5. Snijd de vrucht voorzichtig in parten.
6. Verwijder het harde klokhuis en de pitten.
7. Verwerk het vruchtvlees volgens het recept.
Tip voor mensen met MS
Omdat kweeperen erg hard kunnen zijn, kan het snijden relatief veel kracht kosten.
Werk daarom bij voorkeur zittend aan een stabiele tafel, gebruik een antislipmat onder de snijplank en een goed scherp mes.
Wanneer het doorsnijden te zwaar is, kun je de voorbereiding eventueel samen met iemand anders doen. Het is niet nodig om onnodig veel energie aan één voorbereidende handeling te besteden.
Waarom verandert kweepeer tijdens het koken van kleur?
Bij langere verhitting kan lichtgekleurd kweepeervruchtvlees langzaam veranderen naar roze, rood of roodbruin.
De uiteindelijke kleur hangt onder andere af van:
* het ras;
* de rijpheid;
* de bereidingstijd;
* de zuurgraad;
* de bereidingsmethode.
Een mooie roze of roodachtige kleur na langere bereiding is daarom niet vreemd.
Voedingswaarde van kweepeer
Onderstaande waarden zijn bij benadering per 100 gram rauwe kweepeer, eetbaar gedeelte:
Voedingsstof
Per 100 g
Energie
± 57 kcal
Koolhydraten
± 15,3 g
Voedingsvezels
± 1,9 g
Eiwit
± 0,4 g
Vet
± 0,1 g
Kalium
± 197 mg
Vitamine C
± 15 mg
Water
± 83,8 g
De waarden zijn gebaseerd op USDA-voedingsgegevens voor rauwe kweepeer. De exacte samenstelling kan verschillen door ras, rijpheid en groeiomstandigheden. (RawPawIQ)
Let erop dat producten als kweeperenjam, gelei, membrillo en likeur door toegevoegde suiker en/of alcohol een heel andere voedingswaarde hebben dan de verse vrucht.
Waarvoor kun je kweepeer gebruiken?
Kweepeer is verrassend veelzijdig.
Zoete bereidingen:
* kweeperengelei;
* kweeperenjam;
* kweeperencompote;
* kweeperenmoes;
* gepocheerde kweepeer;
* gebakken kweepeer;
* kweeperentaart;
* kweeperencake;
* kweeperencakejes;
* crumble met kweepeer;
* kweeperensorbet;
* kweeperenijs;
* kweeperensiroop;
* kweeperensap;
* kweeperenlikeur.
Hartige bereidingen:
* kweeperenchutney;
* kweepeer bij wild;
* kweepeer bij eend;
* kweepeer bij varkensvlees;
* kweepeer bij lamsvlees;
* kweepeer in stoofgerechten;
* kweepeer bij kaas;
* kweepeer in sauzen.
Kweepeer en kaas
Kweepeer combineert bijzonder goed met kaas.
Een bekend product is membrillo, een stevige Spaanse kweeperenpasta die vaak in plakjes bij kaas wordt geserveerd.
De zoetzure en aromatische smaak past bijvoorbeeld goed bij:
* Manchego;
* oude kaas;
* harde schapenkaas;
* blauwaderkaas;
* zachte geitenkaas.
Kweepeer in hartige gerechten
Kweepeer hoeft dus absoluut niet alleen in desserts te worden gebruikt.
In verschillende keukens wordt de vrucht gecombineerd met vlees en stoofgerechten. Door het fruit langzaam mee te laten garen ontstaat een combinatie van zoet, zuur en hartig.
Specerijen die goed met kweepeer combineren zijn onder andere:
* kaneel;
* steranijs;
* kruidnagel;
* kardemom;
* vanille;
* gember;
* nootmuskaat.
Bij hartige gerechten passen ook:
* tijm;
* rozemarijn;
* laurier;
* zwarte peper.
Gebruik sterke specerijen met mate, want juist het natuurlijke aroma van de kweepeer is een belangrijk onderdeel van de smaak.
Hoe bewaar je verse kweeperen?
Onbeschadigde kweeperen kunnen relatief lang worden bewaard.
Voor langere bewaring:
* kies alleen onbeschadigde vruchten;
* bewaar ze koel;
* bewaar ze droog;
* zorg voor enige luchtcirculatie;
* controleer ze regelmatig op beschadigingen en rot.
Onder geschikte omstandigheden kunnen kweeperen meerdere weken en soms enkele maanden worden bewaard. De RHS noemt voor onbeschadigde vruchten onder goede koele bewaaromstandigheden ongeveer twee tot drie maanden. (RHS)
Bewaar kweeperen apart
Kweeperen hebben een zeer sterke geur.
Het is daarom verstandig ze niet direct tegen andere opgeslagen vruchten te leggen. Hun aroma kan op andere producten overgaan. (RHS)
Kun je kweepeer invriezen?
Ja.
Voor praktisch gebruik kun je kweeperen eerst:
1. wassen;
2. in parten snijden;
3. klokhuis en pitten verwijderen;
4. eventueel schillen;
5. kort voorkoken of pocheren;
6. laten afkoelen;
7. in geschikte porties invriezen.
Na invriezen is de structuur meestal minder stevig. Dat is geen probleem wanneer je de vrucht later gebruikt voor bijvoorbeeld:
* compote;
* jam;
* saus;
* puree;
* gebak.
Inmaken en conserveren
Kweepeer is bij uitstek een vrucht om te verwerken tot houdbare producten.
Denk aan:
* jam;
* gelei;
* chutney;
* siroop;
* fruitpasta;
* likeur.
Bij het inmaken is voedselveilig werken belangrijk. Gebruik schone materialen en volg voor iedere conserveringsmethode een betrouwbaar recept met passende verhoudingen, verhitting en bewaarinstructies.
Vertrouw bij conserveren niet uitsluitend op geur, smaak of uiterlijk om te bepalen of een product veilig is.
Kweepeer of Japanse kwee?
Deze worden nogal eens met elkaar verward.
De gewone eetbare kweepeer is:
Cydonia oblonga
De zogenoemde Japanse kwee behoort doorgaans tot het geslacht:
Chaenomeles
Het zijn dus verschillende planten.
De vruchten van sommige Chaenomeles-soorten kunnen eveneens culinair worden verwerkt, maar wanneer KokenmetMS over kweepeer spreekt, bedoelen we in principe Cydonia oblonga.
Zelf een kweepeerboom in de tuin
Een kweepeerboom kan ook in Nederland en andere gematigde gebieden worden geteeld.
De boom bloeit in het voorjaar en vormt daarna vruchten die gedurende de zomer verder groeien en in het najaar rijpen.
De Royal Horticultural Society beschrijft kweepeer als een fruitboom voor een zonnige standplaats en vochtige maar goed doorlatende grond. Afhankelijk van ras en omstandigheden kan een volwassen boom enkele meters hoog worden. (RHS)
Wist je dat?
Wist je dat een kweepeer vaak al op afstand te ruiken is?
Een rijpe vrucht kan een opvallend sterke, bloemige en fruitige geur verspreiden.
Wist je dat kweepeer verwant is aan appel en peer, maar geen van beide is?
Ze behoren wel tot dezelfde plantenfamilie.
Wist je dat de meeste kweeperen juist door verhitting aantrekkelijker worden?
De rauwe vrucht is hard en wrang, terwijl langzaam garen een zachtere structuur en aromatische smaak oplevert.
Wist je dat kweeperen lang bewaard kunnen worden?
Goede, onbeschadigde vruchten kunnen onder geschikte koele omstandigheden gedurende langere tijd worden opgeslagen. (RHS)
Kweepeer bij KokenmetMS
De kweepeer is zo veelzijdig dat we hem bij KokenmetMS niet bij één recept willen laten.
Van één product kunnen we zowel dranken, ontbijtproducten, gebak en desserts als chutneys, sauzen en hartige gerechten maken.
Daarom krijgt de kweepeer zijn eigen receptenreeks.
Recepten met kweepeer die we kunnen uitwerken:
* Kweeperengelei
* Kweeperenjam
* Kweeperencompote
* Kweeperenmoes
* Gepocheerde kweepeer
* Kweeperenchutney
* Kweeperensiroop
* Kweeperensap
* Kweeperenlikeur
* Kweeperenconfituur
* Membrillo – Spaanse kweeperenpasta
* Kweeperentaart
* Kweeperencake
* Kweeperencrumble
* Kweeperencakejes
* Kweeperenmuffins
* Kweeperenijs
* Kweeperensorbet
* Kweepeer met yoghurt en granola
* Kweepeer met kaneel en vanille
* Kweepeer uit de oven
* Kweepeer met honing
* Kweeperensaus
* Kweepeer bij eend
* Kweepeer bij varkensvlees
* Kweepeer bij wild
* Kweepeer met lamsvlees
* Stoofgerecht met kweepeer
* Kweepeer met geitenkaas
* Kweepeer met blauwe kaas
KokenmetMS – koken met goede informatie, duidelijke uitleg en vooral heel veel smaak.