Blauwe druif uit eigen tuin
Wat is een blauwe druif?
De blauwe druif is de vrucht van de druivenplant, Vitis vinifera en verwante druivensoorten. Ondanks de naam zijn blauwe druiven meestal niet echt blauw. De kleur loopt uiteen van donkerrood en paars tot bijna zwart.
De schil bevat natuurlijke kleurstoffen die zorgen voor die karakteristieke diepe kleur. Het vruchtvlees is meestal lichtgroen tot doorschijnend en kan, afhankelijk van het ras, pitten bevatten.
Druiven uit eigen tuin zijn extra bijzonder. Ze kunnen volledig rijp aan de plant worden geoogst en hoeven niet geselecteerd te worden op transport of lange bewaring. Daardoor kunnen smaak en aroma heel intens zijn.
Smaak:
Blauwe druiven kunnen:
* Zoet
* Friszuur
* Fruitig
* Aromatisch
* Licht kruidig
* Soms iets wrang in de schil
zijn.
De uiteindelijke smaak is sterk afhankelijk van het druivenras, de hoeveelheid zon, de rijpheid en het moment van oogsten.
Wanneer zijn blauwe druiven rijp?
In Nederland worden veel druiven uit eigen tuin geoogst vanaf augustus tot oktober.
Kijk niet alleen naar de kleur. Een donkergekleurde druif is niet automatisch volledig rijp.
Een rijpe druif:
* smaakt duidelijk zoet;
* heeft weinig scherpe zuren;
* laat redelijk gemakkelijk los van het steeltje;
* voelt stevig maar niet keihard aan;
* heeft zijn typische kleur volledig ontwikkeld.
De eenvoudigste manier om te bepalen of druiven rijp zijn, is gewoon proeven.
Druiven worden na het plukken nauwelijks zoeter. Oogst ze daarom pas wanneer de smaak goed is.
Beste seizoen:
Late zomer / Herfst
Druiven uit eigen tuin oogsten:
Knip bij voorkeur de complete tros met een snoeischaar van de plant.
Trek niet hard aan de tros. Hierdoor kunnen druiven beschadigen en kan ook de druivenrank worden beschadigd.
Oogst bij voorkeur wanneer de druiven droog zijn. Natte druiven zijn gevoeliger voor beschadiging en schimmel tijdens het bewaren.
Controleer de trossen direct en verwijder:
* beschimmelde druiven;
* gebarsten druiven;
* verdroogde druiven;
* druiven die door insecten zijn aangetast.
Blauwe druiven wassen:
Was druiven bij voorkeur pas kort voordat je ze gebruikt.
Spoel ze voorzichtig af onder koud stromend water en laat ze goed uitlekken.
Laat druiven die je nog wilt bewaren zo veel mogelijk aan de tros zitten.
Druiven met of zonder pit:
Zelfgekweekte druiven kunnen zowel pitloos als pitdragend zijn.
Voor veel bereidingen maakt dat nauwelijks verschil, omdat de massa later wordt gezeefd.
Voor bijvoorbeeld:
* jam;
* compote;
* chutney;
* taart;
* salade;
* geroosterde druiven
kunnen pitten minder prettig zijn.
Je kunt de druiven dan halveren en de pitten verwijderen.
Voor:
* sap;
* gelei;
* siroop;
* azijn
kunnen de druiven meestal gewoon met pit worden verwerkt, omdat de vaste delen later worden verwijderd.
De schil:
Juist de schil van de blauwe druif is interessant. Hier zitten veel van de kleurstoffen en smaakstoffen van de vrucht.
Daarom is het bij het maken van sap, gelei of jam vaak verstandig om de druiven eerst mét schil te verwarmen.
Tijdens het koken:
* barsten de druiven open;
* komt het sap vrij;
* wordt de kleur uit de schil opgenomen;
* ontstaat de karakteristieke donkerrode tot paarse kleur.
Voedingswaarde:
Blauwe druiven bestaan voor een groot gedeelte uit water, maar bevatten daarnaast natuurlijke suikers, vitaminen, mineralen en verschillende plantaardige stoffen.
Gemiddeld bevat 100 gram verse druiven ongeveer:
* Energie: 65–75 kcal
* Koolhydraten: 16–18 g
* Waarvan natuurlijke suikers: 15–17 g
* Eiwitten: circa 0,6 g
* Vet: circa 0,2 g
* Vezels: circa 1 g
De exacte waarden verschillen per druivenras en rijpheid.
Wat zit er in blauwe druiven?
Blauwe druiven bevatten onder andere:
* Vitamine C
* Vitamine K
* Kalium
* Verschillende polyfenolen
* Anthocyanen
* Flavonoïden
De donkerpaarse kleur wordt grotendeels veroorzaakt door anthocyanen, natuurlijke kleurstoffen die vooral in de schil aanwezig zijn.
Ook resveratrol wordt vaak in verband gebracht met blauwe druiven. Dit is een natuurlijke plantaardige stof die vooral voorkomt in de schil.
Druiven zijn gezond fruit, maar bevatten tegelijkertijd relatief veel natuurlijke suikers. Zoals bij vrijwel alle voedingsmiddelen geldt daarom: geniet ervan als onderdeel van een gevarieerd voedingspatroon.
Wat kun je maken van blauwe druiven?
Een grote druivenoogst hoeft absoluut niet verloren te gaan.
Je kunt blauwe druiven onder andere verwerken tot:
* Druivenjam
* Druivengelei
* Druivencompote
* Druivenchutney
* Druivensap
* Druivensiroop
* Druivenstroop
* Druivensaus
* Druivenrelish
* Druivenmosterd
* Druivenazijn
* Zoetzuur ingelegde druiven
* Gedroogde druiven
* Druivencrumble
* Druiventaart
* Druivencake
* Druivensorbet
* Druivengranita
* Druivenijs
* Druivensalsa
* Geroosterde druiven
* Focaccia met druiven
* Salades met druiven
* Mocktails en limonades
Blauwe druiven zijn dus veel veelzijdiger dan alleen een vrucht om uit de hand te eten.
Blauwe druivenjam:
Jam is ideaal wanneer je een flinke hoeveelheid rijpe druiven wilt verwerken.
Door de druiven met suiker en zuur te koken ontstaat een volle, donkerpaarse jam. Citroensap helpt niet alleen bij de smaak, maar speelt ook een rol bij het geleren.
Blauwe druivengelei:
Voor gelei wordt eerst het sap uit de druiven gehaald.
Het grote verschil met jam is dat schillen, pitten en vruchtvlees worden uitgezeefd. Daardoor ontstaat een gladde en vaak prachtig heldere gelei.
Lekker op brood, maar ook goed te combineren met kaas, wild en paté.
Druivenchutney:
Blauwe druiven zijn ook uitstekend geschikt voor hartige bereidingen.
Met bijvoorbeeld:
* rode ui;
* appel;
* azijn;
* gember;
* mosterdzaad;
* kaneel;
* peper
maak je een zoetzure druivenchutney.
Deze past uitstekend bij kaas, vlees, gevogelte en een borrelplank.
Druivensap:
Vers druivensap is misschien wel een van de eenvoudigste manieren om een grote oogst te verwerken.
De druiven worden verwarmd en gekneusd waarna het sap wordt gezeefd.
Doordat je zelf bepaalt wat erin gaat, krijg je een puur sap zonder dat daar allerlei extra ingrediënten voor nodig zijn.
Druivensiroop:
Door druivensap verder in te koken met suiker en wat citroen ontstaat een geconcentreerde druivensiroop.
Deze kun je gebruiken:
* door bruiswater;
* in mocktails;
* over ijs;
* bij yoghurt;
* over pannenkoeken;
* in desserts;
* in sauzen.
Druiven combineren met:
De smaak van blauwe druiven combineert bijzonder goed met:
Fruit:
* Appel
* Peer
* Vijg
* Sinaasappel
* Citroen
* Pruim
* Braam
Kruiden en specerijen:
* Kaneel
* Steranijs
* Vanille
* Gember
* Kruidnagel
* Rozemarijn
* Tijm
* Zwarte peper
Hartige ingrediënten:
* Geitenkaas
* Blauwe kaas
* Brie
* Camembert
* Walnoten
* Pecannoten
* Rode ui
* Wild
* Eend
* Kip
Bewaren:
Verse druiven kun je het beste koel bewaren.
Laat ze zo veel mogelijk aan de tros zitten en was ze pas vlak voordat je ze gebruikt.
Controleer de druiven regelmatig en verwijder beschadigde exemplaren. Eén beschimmelde druif kan andere druiven snel aantasten.
Druiven invriezen:
Blauwe druiven kunnen ook worden ingevroren.
Was en droog ze goed, verwijder de steeltjes en vries ze eerst los van elkaar in. Daarna kunnen ze gezamenlijk in een diepvriesbak of zak.
Na ontdooien worden ze zachter en zijn ze minder geschikt om uit de hand te eten, maar nog uitstekend te gebruiken voor:
* sap;
* jam;
* gelei;
* compote;
* sauzen;
* smoothies.
Bevroren druiven zijn bovendien lekker als ijskoud tussendoortje.
Druiven inmaken en conserveren:
Heb je veel druiven uit eigen tuin, dan zijn conserveringstechnieken ideaal om de oogst over een langere periode te gebruiken.
Denk aan:
* Jam maken
* Gelei maken
* Sap maken
* Siroop maken
* Invriezen
* Drogen
* Inleggen in zoetzuur
* Azijn maken
Bij producten die je langdurig buiten de koelkast wilt bewaren, is het belangrijk om een betrouwbare en geteste inmaak- of conserveermethode te gebruiken. Alleen een heet product in een pot schenken betekent niet automatisch dat het veilig langdurig buiten de koelkast kan worden bewaard.
Minder mooie druiven niet weggooien:
Niet iedere druif uit eigen tuin ziet eruit zoals een druif uit de supermarkt.
Een druif die:
* wat klein is;
* een afwijkende vorm heeft;
* iets zachter is;
* een beschadigde schil heeft
kan vaak nog prima worden gebruikt.
Zolang er geen sprake is van schimmel, bederf of een onaangename geur kun je zulke druiven juist uitstekend verwerken in sap, jam, gelei of chutney.
Tip van de chef:
Proef je druiven voordat je een recept maakt.
Zijn ze erg zoet? Gebruik dan eventueel iets minder suiker wanneer het recept en de conserveermethode dat toelaten en zorg voor voldoende frisse tegenhanger, bijvoorbeeld citroen of azijn.
Zijn de druiven vrij zuur? Dan kun je juist profiteren van die natuurlijke frisheid bij jam, gelei of chutney.
De smaak van je eigen druiven bepaalt uiteindelijk altijd het beste recept.
Tip voor mensen met MS:
Een grote druivenoogst verwerken kan behoorlijk wat werk zijn. Probeer daarom niet alles op één dag te doen.
Verdeel het bijvoorbeeld als volgt:
Dag 1: druiven oogsten, sorteren en wassen.
Dag 2: jam en gelei maken.
Dag 3: chutney of sap maken.
Een kruk aan het aanrecht, lichte pannen en kleinere hoeveelheden per keer kunnen helpen om de werkzaamheden minder belastend te maken.
Ook het vooraf klaarzetten en afwegen van alle ingrediënten kan veel rust geven tijdens het koken.
Wist je dat?
Druiven behoren tot de oudste cultuurgewassen ter wereld. Mensen verbouwen ze al duizenden jaren.
En hoewel we spreken over blauwe druiven, kunnen ze in werkelijkheid donkerrood, violet, paarsblauw of vrijwel zwart zijn.
Van eigen tuin naar voorraadkast:
Een flinke oogst blauwe druiven uit eigen tuin is eigenlijk een prachtige luxe.
Wat je vandaag vers plukt, kun je verwerken tot producten waar je weken of maanden later nog plezier van hebt.
Van een tros druiven aan de plant naar een pot jam, fles sap, heldere gelei of kruidige chutney: juist dát maakt koken met producten uit eigen tuin zo bijzonder.