Schimmel & bederf

Schimmel op noten, granen, gedroogd fruit en kruiden: droog betekent niet onbeperkt houdbaar Bij schimmel denken we vaak aan brood, kaas of fruit. Maar ook droge producten kunnen door schimmels worden aangetast. Denk aan noten, pinda’s, meel, granen, gedroogd fruit, kruiden en specerijen. Juist bij deze producten is goed bewaren belangrijk, omdat sommige schimmels schimmelgifstoffen (mycotoxinen) kunnen produceren. Voedingscentrum 🌰 Noten en pinda’s Noten lijken door hun droge structuur bijna onbeperkt houdbaar, maar dat zijn ze niet. Het Voedingscentrum adviseert noten goed afgesloten en droog te bewaren, omdat ze gevoelig zijn voor schimmels. Een koele bewaartemperatuur van ongeveer 10 tot 15 °C is ideaal. Voedingscentrum Worden noten vochtig of warm bewaard, dan neemt de kans op kwaliteitsverlies en schimmelgroei toe. Zie je duidelijke ongewenste schimmel op noten? Niet de beschimmelde noten eruit zoeken en de rest gewoon opeten. Gooi het aangetaste product weg. ☠️ Wat zijn schimmelgifstoffen? Sommige schimmels kunnen natuurlijke gifstoffen produceren. Deze noemen we mycotoxinen. Een bekende is aflatoxine. Deze kan onder andere voorkomen in beschimmelde noten, pinda’s, granen, peulvruchten, kruiden en gedroogd fruit. Aflatoxine is schadelijk voor de gezondheid; daarom gelden wettelijke maximumwaarden en wordt voedsel hierop gecontroleerd. Voedingscentrum 🔥 Bakken of roosteren lost het probleem niet op Dit is belangrijk: schimmelgifstoffen zijn vaak zeer hittebestendig. De NVWA geeft aan dat mycotoxinen zeer stabiel zijn en niet zomaar verdwijnen door verhitting. Beschimmelde noten roosteren of beschimmeld meel verwerken in een cake is daarom geen veilige manier om het product te redden. NVWA Dus: beschimmelde noten → niet roosteren beschimmeld meel → niet bakken beschimmeld gedroogd fruit → niet meekoken 🌾 Meel en granen Ook meel, bloem, havermout, rijst en andere graanproducten moeten koel, donker en droog worden bewaard. Warmte en vocht kunnen de groei van schimmels bevorderen. Bij granen kunnen daarbij schimmelgifstoffen ontstaan. Het Voedingscentrum adviseert geopende verpakkingen eventueel over te doen in goed afsluitbare voorraadbussen. Voedingscentrum 🐛 Beestjes zijn weer iets anders Bij droge producten kun je ook voorraadplagen tegenkomen, zoals: meelmijt, meelmot of graanklander. Dat is niet hetzelfde als schimmel. Warmte en vocht maken de omstandigheden echter ook voor dergelijke voorraadplagen gunstiger. Goed afgesloten bewaren helpt daarom op meerdere manieren. Voedingscentrum 🍇 Gedroogd fruit Rozijnen, dadels, vijgen, abrikozen en ander gedroogd fruit bevatten veel minder water dan vers fruit. Maar ook gedroogd fruit kan mycotoxinen bevatten wanneer schimmels tijdens teelt, verwerking of opslag de kans hebben gekregen. De NVWA noemt gedroogde vruchten expliciet als een productgroep waarin mycotoxinen kunnen voorkomen. NVWA Droog betekent dus: langer houdbaar ✅ maar niet: kan nooit beschimmelen ❌ 🌶️ Kruiden en specerijen Ook gedroogde kruiden en specerijen horen in dit rijtje. Bewaar ze daarom: droog + goed afgesloten + niet boven een stomende pan. Wanneer je rechtstreeks uit een kruidenpotje boven een dampende pan strooit, kan er vocht in het potje terechtkomen. Praktisch is het daarom beter eerst wat kruiden in je hand of op een lepeltje te doen. De NVWA controleert kruiden en specerijen onder andere op aflatoxinen en ochratoxine A. NVWA 👀 Kun je schimmelgifstoffen zelf zien? Nee. Je kunt zichtbare schimmelgroei soms herkennen, maar eventuele schimmelgifstoffen zelf kun je niet betrouwbaar zien, ruiken of proeven. Daarom betekent: “Ik zie geen schimmel” niet dat je thuis kunt vaststellen dat een product gegarandeerd geen mycotoxinen bevat. Dat is ook de reden dat wettelijke controles plaatsvinden voordat producten bij de consument terechtkomen. Voedingscentrum 🇳🇱 Hoe groot is het risico? Het Voedingscentrum geeft aan dat het risico op schimmelgifstoffen via voedsel in Nederland zeer klein is. Er gelden Europese maximumgehalten en de NVWA controleert producten hierop. Voedingscentrum Dat betekent niet dat bewaren thuis onbelangrijk is. Voorkom vooral dat droge producten na aankoop vochtig worden. 🫙 Gebruik goed afsluitbare voorraadpotten Voor producten die je langere tijd bewaart, zijn goed afsluitbare voorraadpotten of -bussen handig. Bijvoorbeeld voor: meel, rijst, havermout, noten en gedroogd fruit. Zo bescherm je de inhoud beter tegen vocht en voorraadplagen en zie je bovendien gemakkelijker hoeveel je nog hebt. 💧 Vocht is de grote vijand Vind je condens of vocht in een pot waarin normaal een droog product zit? Neem dat serieus. Controleer hoe het product is bewaard en kijk goed naar de inhoud. Droge levensmiddelen horen ook daadwerkelijk droog te blijven. Het Voedingscentrum adviseert granen en graanproducten koel, donker en droog te bewaren, juist omdat vocht en warmte schimmelgroei kunnen bevorderen. Voedingscentrum ♿ Praktische tip voor KokenmetMS Maak één overzichtelijk gedeelte in de voorraadkast voor droge producten. Gebruik waar mogelijk doorzichtige, goed afsluitbare potten en zet de producten die het eerst op moeten vooraan. Je ziet dan in één oogopslag: wat je nog hebt → wat bijna op is → wat eerst gebruikt moet worden → of er iets afwijkends in de verpakking zit. Dat scheelt zoeken, verpakkingen optillen en onnodig lang voor de voorraadkast staan. Kort onthouden ✅ Bewaar noten, granen, meel en gedroogde producten koel en droog. ✅ Sluit geopende verpakkingen goed af. ✅ Controleer droge producten op vocht, schimmel en voorraadplagen. ✅ Houd kruiden en specerijen droog. ✅ Gebruik bij langdurige opslag goed afsluitbare voorraadpotten. ❌ Beschimmelde noten niet proberen te redden door ze te roosteren. ❌ Beschimmeld meel niet verwerken in brood of gebak. ❌ Beschimmeld gedroogd fruit niet gewoon afspoelen en opeten. ❌ Denken dat een droog product nooit kan beschimmelen. ❌ Denken dat verhitting eventuele schimmelgifstoffen betrouwbaar onschadelijk maakt. Bronnen: Voedingscentrum en NVWA. Noten, granen, gedroogd fruit en kruiden kunnen gevoelig zijn voor schimmelgifstoffen. Door producten droog en goed afgesloten te bewaren verklein je thuis de kans op schimmelgroei. In Nederland en de EU gelden daarnaast wettelijke limieten en controles voor mycotoxinen in levensmiddelen.