Voedselveiligheid
Hygiëne & kruisbesmetting
Een initiatief van Koken met MS
Zoekt eerst in titels; korte zoektermen (tot 3 letters) alleen daar. Langere termen doorzoeken ook de uitlegtekst (bijv. zouten, snijden, bewaren).
Rauwe marinades en vleessappen

Rauwe marinades en vleessappen: kun je ze veilig opnieuw gebruiken?
Een lekkere marinade geeft vlees, kip en vis extra smaak. Denk aan olijfolie, knoflook, citroen, sojasaus, kruiden en specerijen.
Maar wat doe je met de marinade die overblijft nadat het rauwe vlees eruit is gehaald?
Kun je die nog gebruiken als saus? En hoe zit het met de vleessappen die op een bord of in de verpakking achterblijven?
Het antwoord hangt af van de manier waarop je de marinade en de vleessappen behandelt.
1. Waarom kan een gebruikte marinade gevaarlijk zijn?
Rauw vlees, gevogelte en vis kunnen ziekteverwekkende bacteriën bevatten.
Denk bijvoorbeeld aan Salmonella, Campylobacter en bepaalde E. coli-bacteriën.
Wanneer je rauw vlees in een marinade legt, kunnen deze bacteriën in de marinade terechtkomen.
Daardoor is een marinade die met rauw vlees in aanraking is geweest niet meer geschikt om zonder verdere verhitting te gebruiken.
Ook wanneer de marinade er normaal uitziet en lekker ruikt, kunnen er ziekteverwekkers aanwezig zijn.
2. Kun je een gebruikte marinade opnieuw gebruiken als saus?
Ja, maar alleen wanneer je deze eerst voldoende verhit.
Een marinade die met rauw vlees, kip of vis in aanraking is geweest, mag niet rechtstreeks als koude saus worden geserveerd.
Wil je de marinade toch gebruiken?
1. Giet de marinade in een schone steelpan. 2. Breng de marinade volledig aan de kook. 3. Zorg dat de hele marinade goed doorkookt en roer regelmatig. 4. Serveer de saus met schoon keukengerei.
Volgens de Amerikaanse voedselveiligheidsdienst USDA moet een gebruikte marinade eerst volledig aan de kook worden gebracht voordat je deze als saus gebruikt.
Bij twijfel over de behandeling of bewaring kun je de marinade beter weggooien.
3. De eenvoudigste oplossing: houd marinade apart
Dit is mijn favoriete methode.
Maak iets meer marinade dan je nodig hebt.
Verdeel deze direct over twee schone kommetjes.
Gebruik het eerste gedeelte voor het rauwe vlees.
Bewaar het tweede gedeelte apart, zodat het niet met rauw vlees of besmet keukengerei in aanraking komt.
Dat tweede gedeelte kun je gebruiken als saus, dressing of smaakmaker, mits de ingrediënten zelf geschikt zijn om zonder verhitting te eten.
Zo voorkom je dat je een gebruikte marinade opnieuw moet verhitten.
4. Maakt citroensap of azijn een marinade veilig?
Nee.
Citroensap, azijn en andere zure ingrediënten kunnen de groei van bepaalde bacteriën beïnvloeden.
Maar de hoeveelheid zuur in een gewone marinade is niet betrouwbaar genoeg om alle ziekteverwekkers onschadelijk te maken.
Een marinade met veel citroensap of azijn is daarom niet automatisch veilig om rauw te gebruiken nadat er vlees in heeft gelegen.
Hetzelfde geldt voor marinades met wijn, knoflook, zout of kruiden.
5. Marineer vlees altijd in de koelkast
Leg vlees, kip of vis tijdens het marineren in de koelkast.
Laat rauwe producten niet urenlang op het aanrecht staan.
Bewaar de marinade in een goed afgesloten bak of geschikte zak, zodat er geen vocht op andere voedingsmiddelen kan lekken.
Houd de koelkast bij voorkeur op 4 °C.
De marinade verlengt de houdbaarheid van het rauwe product niet automatisch. Houd daarom rekening met de TGT-datum en de bewaarinstructies.
6. Kun je dezelfde marinade gebruiken voor een tweede portie vlees?
Gebruik een marinade waarin rauw vlees heeft gelegen niet opnieuw voor een volgende portie.
Tijdens het marineren kunnen ziekteverwekkers en vleessappen in de vloeistof terechtkomen.
Maak daarom voor een nieuwe portie vlees een nieuwe marinade.
Dat is eenvoudig, veilig en voorkomt onnodige risico's.
7. Let op met marinade tijdens het barbecueën
Tijdens het barbecueën wordt vaak een kwast gebruikt om vlees extra smaak te geven.
Maar wanneer je dezelfde kwast steeds opnieuw in de marinade doopt, kunnen bacteriën van het rauwe vlees in het kommetje terechtkomen.
Gebruik daarom een apart gehouden, schone marinade wanneer je gaar vlees op het laatste moment wilt bestrijken.
Gebruik ook schoon keukengerei voor het serveren.
Een marinade die tijdens het bakken op rauw vlees is aangebracht, moet samen met het vlees voldoende worden verhit.
8. Wat doe je met rauwe vleessappen?
Wanneer je een verpakking rauw vlees of kip opent, kan er vocht achterblijven.
Dat vocht kan ziekteverwekkende bacteriën bevatten.
Gebruik het daarom niet rechtstreeks als saus of dressing.
Voorkom ook dat het vocht op het aanrecht, andere ingrediënten of schoon keukengerei terechtkomt.
Gooi het vocht voorzichtig weg zonder te spatten.
Maak oppervlakken die met rauwe vleessappen in aanraking zijn gekomen zorgvuldig schoon.
9. Is het vocht uit gaar vlees hetzelfde?
Nee.
Tijdens het bereiden van vlees kunnen ook vleessappen vrijkomen.
Wanneer het vlees voldoende gaar is en de sappen niet opnieuw met rauw vlees in aanraking komen, kunnen deze sappen worden gebruikt om bijvoorbeeld een jus te maken.
Verhit de jus goed en gebruik schoon keukengerei.
Let vooral op dat je geen rauwe marinade of rauwe vleessappen toevoegt nadat de jus is bereid, tenzij je het geheel opnieuw voldoende verhit.
10. Kan een gebruikte marinade worden ingevroren?
Invriezen maakt een gebruikte marinade niet vrij van ziekteverwekkers.
Daarom is het geen oplossing om een marinade waarin rauw vlees heeft gelegen simpelweg in te vriezen voor later gebruik.
Wil je marinade vooruit maken? Vries dan liever een schone, ongebruikte portie in, mits de ingrediënten daarvoor geschikt zijn.
Zo heb je altijd een veilige smaakmaker klaarstaan.
11. Wat doe je wanneer marinade op andere producten terechtkomt?
Stel dat rauwe kip met marinade op een schaal ligt.
Tijdens het voorbereiden spat er wat marinade op een salade die direct gegeten gaat worden.
Dan kan kruisbesmetting zijn ontstaan.
Serveer die salade niet zonder verdere behandeling.
Bij direct eetbare gerechten is het belangrijk om contact met rauwe marinades en vleessappen volledig te voorkomen.
Voorkomen is hier eenvoudiger dan achteraf proberen het gerecht weer veilig te maken.
Praktische tip voor mensen met MS
Marinades zijn ideaal om met weinig moeite veel smaak aan een gerecht te geven.
Maak daarom vooraf een grotere hoeveelheid marinade en verdeel deze direct in kleine porties.
Gebruik één portie voor het rauwe vlees en houd een andere portie schoon voor de saus.
Je kunt hiervoor kleine, lichtgewicht bakjes met goed afsluitbare deksels gebruiken.
Een extra voordeel is dat je niet achteraf opnieuw een saus hoeft te bereiden.
Zo bespaar je handelingen, afwas en energie.
Gebruik bij het marineren bij voorkeur een afsluitbare bak die je gemakkelijk kunt hanteren.
Kort onthouden
Rauwe marinades kunnen ziekteverwekkende bacteriën bevatten. Gebruik een marinade die met rauw vlees in aanraking is geweest nooit rechtstreeks als koude saus. Breng een gebruikte marinade eerst volledig aan de kook wanneer je deze als saus wilt gebruiken. Houd bij voorkeur vooraf een schone portie marinade apart. Citroensap, azijn en zout maken een gebruikte marinade niet automatisch veilig. Marineer vlees, kip en vis in de koelkast. Gebruik geen oude rauwe marinade voor een nieuwe portie vlees. Gebruik bij barbecueën schone kwasten en serveermaterialen. Voorkom dat rauwe vleessappen op andere voedingsmiddelen terechtkomen. Invriezen doodt ziekteverwekkers niet betrouwbaar. Maak een jus van voldoende verhitte vleessappen en voorkom nieuwe besmetting. Bereid extra marinade vooraf om tijd en energie te besparen.
De belangrijkste boodschap
Een marinade kan heerlijk zijn, maar zodra deze met rauw vlees, kip of vis in aanraking is gekomen, moet je voorzichtig zijn.
De eenvoudigste en veiligste oplossing is om vóór het marineren een schone portie apart te houden voor de saus.
Zo geniet je van alle smaken zonder onnodige risico's.
Bronnen: Voedingscentrum, USDA Food Safety and Inspection Service en FoodSafety.gov.
