Varkens vlees

Wat is spek?

Spek is een verzamelnaam voor verschillende vette delen en bereide producten van het varken. Het kan gaan om vers spek, gerookt spek, ontbijtspek, katenspek, vetspek of andere varianten.

Daarom is “spek” niet één vast product.

Het verschil zit vooral in:

🐖 Welk deel van het varken wordt gebruikt 🧂 Of het wordt gepekeld 💨 Of het wordt gerookt 🔥 Of het wordt gebakken of gekookt 🌬️ Of het wordt gedroogd

Spek kan als hoofdingrediënt worden gebruikt, maar ook als smaakmaker in soepen, stamppotten, sauzen, salades, broodjes en talloze andere gerechten.

🐖 Waar komt spek vandaan?

Veel speksoorten worden gemaakt van de buik van het varken, maar niet allemaal.

Buikspek is rijk aan afwisselende lagen vlees en vet en vormt de basis voor verschillende spekproducten.

Andere speksoorten kunnen uit andere delen komen, bijvoorbeeld rugvet of specifieke delen van de ham of schouder.

Daarom is het altijd handig om te weten welk spek je precies koopt.

🥓 Buikspek

Buikspek is het verse vleesdeel uit de buik van het varken.

Het bestaat uit duidelijke lagen:

🥩 Vlees ⚪ Vet 🥩 Vlees ⚪ Vet

Van buikspek kunnen later verschillende producten worden gemaakt, bijvoorbeeld bacon of bepaalde soorten ontbijtspek.

Vers buikspek hebben we eerder in deze reeks al apart behandeld.

🥓 Ontbijtspek

Ontbijtspek wordt meestal gemaakt van varkensbuik die wordt gepekeld en vaak ook gerookt.

Daardoor krijgt het die bekende combinatie van:

🧂 Zout 💨 Rook 🥩 Vlees ⚪ Vet

Tijdens het bakken wordt het vet vloeibaar en kan het spek heerlijk krokant worden.

💨 Gerookt spek

Roken geeft spek een duidelijke extra smaaklaag.

Het vlees kan worden gerookt met bijvoorbeeld:

🪵 Beuken 🪵 Eiken 🪵 Fruitboomsoorten

Welke houtsoort en rookmethode worden gebruikt, bepaalt mee hoe intens het uiteindelijke spek smaakt.

🧂 Pekelen

Veel spekproducten worden eerst gepekeld.

Pekelen zorgt onder andere voor:

🧂 Zoutige smaak 💧 Verandering van vochtbalans 🥩 Andere structuur ⏳ Langere houdbaarheid

Daarom smaakt gepekeld spek heel anders dan een vers stuk varkensbuik.

🔥 Waarom wordt spek krokant?

Spek bestaat uit een combinatie van vlees, vet en vaak vrij dunne plakken.

Tijdens het bakken smelt een deel van het vet uit.

Tegelijkertijd droogt en bruint het oppervlak.

Daardoor krijg je die kenmerkende krokante structuur.

Hoe dunner de plak, hoe sneller dit proces gaat.

🍳 Spek bakken in de pan

Spek kun je in een droge pan bakken, omdat het zelf voldoende vet bevat.

Begin eventueel op een middelmatige temperatuur.

Daardoor krijgt het vet rustig de tijd om uit te smelten.

Bak je meteen extreem heet, dan kan de buitenkant verbranden terwijl het vet nog niet goed is uitgesmolten.

🔥 Spek uit de oven

De oven is ideaal wanneer je meerdere plakjes tegelijk wilt bakken.

Leg het spek op een bakplaat of rooster en laat de oven het werk doen.

Dat heeft twee voordelen:

🔥 Minder actief werk 🔥 Gelijkmatig bakken

Voor grotere hoeveelheden is dit vaak makkelijker dan meerdere porties in een koekenpan.

🧈 Spekvet bewaren?

Uitgebakken spek laat veel smaakvol vet achter.

Dit vet kan, mits correct bewaard en hygiënisch verwerkt, worden gebruikt om andere ingrediënten in te bakken.

Bijvoorbeeld:

🥔 Aardappelen 🥬 Kool 🧅 Ui 🍳 Ei

Het geeft direct een uitgesproken hartige smaak.

🥓 Katenspek

Katenspek is een bekende Nederlandse speksoort.

Het wordt gemaakt van gepekeld en gerookt varkensvlees en heeft een zachte, hartige smaak.

Het wordt vaak koud gegeten op brood of verwerkt in salades en koude gerechten.

🥓 Bacon

Bacon lijkt op spek, maar de naam en gebruikte delen verschillen per land.

In Nederland denken we vaak aan dunne, gerookte plakjes van de buik.

In andere landen kan bacon ook uit andere delen van het varken komen.

Daarom is “bacon” internationaal niet altijd exact hetzelfde product.

🥩 Spekblokjes

Spekblokjes zijn handig als smaakmaker in:

🍝 Pasta 🥔 Stamppot 🥗 Salade 🍳 Omelet 🥣 Soep 🥬 Koolgerechten

Bak ze eerst rustig uit zodat ze kleur krijgen en een deel van het vet loslaat.

Dat vet kan vervolgens worden gebruikt voor de rest van het gerecht.

🌍 Spek in verschillende keukens

Spek speelt wereldwijd een grote rol.

Denk aan:

🇳🇱 Stamppot met spek 🇮🇹 Pasta carbonara met guanciale of pancetta 🇺🇸 Bacon bij ontbijt en burgers 🇫🇷 Spekblokjes in stoofgerechten 🇩🇪 Spek bij aardappel- en koolgerechten

Let daarbij wel op: guanciale en pancetta zijn geen simpel ontbijtspek. Het zijn eigen Italiaanse vleesproducten met een andere herkomst en verwerking.

👅 Smaak en structuur

Spek kan hebben:

🧂 Zoutige smaak 💨 Rokerig karakter 🥩 Hartige vleessmaak ⚪ Rijke vetstructuur 🔥 Krokante buitenkant

Dat maakt spek vooral krachtig als smaakmaker.

Je hebt er vaak maar weinig van nodig om een gerecht veel meer smaak te geven.

⚠️ Let op met extra zout

Veel speksoorten zijn al behoorlijk zout door het pekelen.

Voeg daarom niet automatisch extra zout toe aan een gerecht.

Bak eerst het spek, proef daarna de rest van het gerecht en breng pas op het einde verder op smaak.

Dat voorkomt dat een maaltijd onnodig zout wordt.

❄️ Bewaren

Verse en geopende spekproducten moeten gekoeld worden bewaard volgens de aanwijzingen op de verpakking.

Gebruik ze binnen de aangegeven termijn.

Spek kan vaak ook worden ingevroren.

Verdeel grote verpakkingen eventueel vooraf in kleine porties.

Dan hoef je later alleen te ontdooien wat je nodig hebt.

👨‍🍳 Tip van de chef

Gooi het uitgebakken spekvet niet automatisch weg.

Gebruik het bijvoorbeeld om aardappelen, ui of kool in te bakken.

Zo haal je meer smaak uit hetzelfde product.

En bak spek liever rustig.

Langzaam uitgebakken spek wordt vaak mooier krokant dan spek dat meteen op de hoogste stand in de pan gaat.

♿ Tip voor mensen met MS

Spek is ideaal als smaakmaker omdat je er weinig voorbereiding voor nodig hebt.

Gebruik eventueel kant-en-klare spekreepjes of spekblokjes.

Wil je meerdere porties tegelijk maken, bak het spek dan in de oven. Zo hoef je niet langdurig bij de pan te staan en minder vaak te draaien.

Maak eventueel meteen wat extra en bewaar een kleine portie om de volgende dag over een salade, stamppot of ei-gerecht te strooien.

💡 Wist je dat...

...spek en buikspek niet automatisch hetzelfde betekenen?

Buikspek is een specifiek vers vleesdeel uit de buik van het varken.

Spek is veel breder.

Het kan gaan om:

🥓 Gepekeld spek 💨 Gerookt spek 🥓 Ontbijtspek 🥓 Katenspek ⚪ Vetspek

Daarmee is spek opnieuw een mooi voorbeeld van hoe zowel het vleesdeel als de verwerking bepalen welk product uiteindelijk op je bord ligt.

🍽️ Wat kun je met spek maken?

🥓 Krokant ontbijtspek 🥓 Spek met ei 🥔 Stamppot met spekjes 🍝 Pasta met spek 🥬 Spruitjes met spek 🥗 Salade met krokante spekjes 🥔 Gebakken aardappelen met spek 🥣 Erwtensoep met spek 🥖 Broodje spek 🍔 Burger met bacon 🥓 Spek met appel 🥬 Witte kool met spek