Sappen
Sappen zijn dranken die worden gemaakt door het vocht uit fruit, groenten of een combinatie daarvan te halen. Van een klassiek glas vers sinaasappelsap tot appelsap, tomatensap, wortelsap of een frisse combinatie van appel, komkommer en citroen: met sap kun je eindeloos variëren.
Zelf sap maken heeft als voordeel dat je zelf bepaalt welke ingrediënten je gebruikt en hoeveel suiker, water of andere toevoegingen erin gaan.
Wat is sap?
Sap ontstaat wanneer vocht uit fruit of groenten wordt geperst, gecentrifugeerd of op een andere manier wordt gewonnen.
Afhankelijk van de bereidingswijze kan sap helder, troebel, dun of juist wat voller van structuur zijn.
Bekende voorbeelden zijn:
* appelsap;
* sinaasappelsap;
* druivensap;
* perensap;
* ananassap;
* tomatensap;
* wortelsap;
* bietensap;
* granaatappelsap;
* gemengde fruit- en groentesappen.
Vruchtensap
Vruchtensap wordt gemaakt van één of meerdere soorten fruit.
Veel fruit bevat van nature veel vocht, waardoor het uitstekend geschikt is om te persen.
Populaire fruitsoorten voor sap zijn onder andere:
* sinaasappel;
* appel;
* peer;
* druif;
* ananas;
* grapefruit;
* mandarijn;
* watermeloen;
* granaatappel;
* citroen en limoen.
Zure vruchten zoals citroen en limoen worden meestal niet puur gedronken, maar gebruikt om andere sappen extra frisheid te geven.
Groentesap
Ook veel groenten kunnen tot sap worden verwerkt.
Voorbeelden zijn:
* tomaat;
* wortel;
* rode biet;
* komkommer;
* bleekselderij;
* spinazie;
* venkel.
Groentesappen worden vaak gecombineerd met fruit om de smaak wat zachter of zoeter te maken.
Een combinatie van wortel, appel en gember is bijvoorbeeld heel anders van smaak dan een sap van tomaat, bleekselderij en citroen.
Sap uit een citruspers
Een citruspers is vooral geschikt voor citrusvruchten zoals:
* sinaasappel;
* citroen;
* limoen;
* grapefruit;
* mandarijn.
De vrucht wordt doormidden gesneden en uitgeperst.
Hierdoor blijven grove schillen en pitten achter terwijl het sap wordt opgevangen.
Sap uit een sapcentrifuge
Een sapcentrifuge raspt fruit en groenten fijn en scheidt vervolgens het sap van een groot deel van het vruchtvlees.
Dit werkt snel en is geschikt voor bijvoorbeeld:
* appels;
* wortels;
* bieten;
* bleekselderij;
* komkommer.
Het sap is meestal vrij dun en bevat minder vezels dan wanneer je het volledige fruit of de volledige groente eet.
Sap uit een slowjuicer
Een slowjuicer kneust en perst fruit en groenten langzaam.
Hierbij worden sap en pulp van elkaar gescheiden.
Slowjuicers zijn geschikt voor veel verschillende ingrediënten, waaronder:
* appels;
* peren;
* wortels;
* bieten;
* komkommer;
* bleekselderij;
* bladgroenten.
Welke methode het beste is, hangt vooral af van het soort sap dat je wilt maken en de apparatuur die je hebt.
Sap of smoothie?
Sap en smoothies zijn niet hetzelfde.
Bij sap wordt een groot deel van het vaste vruchtvlees verwijderd.
Bij een smoothie wordt het volledige eetbare deel van fruit of groenten meestal fijn gemixt.
Daardoor bevat een smoothie doorgaans meer vezels.
Een smoothie is hierdoor vaak ook dikker en vullender dan sap.
Helder en troebel sap
Sap kan helder of troebel zijn.
Helder sap
Bij helder sap zijn veel kleine fruitdeeltjes verwijderd.
Appelsap uit de winkel is hier een bekend voorbeeld van.
Troebel sap
Troebel sap bevat nog kleine deeltjes vruchtvlees.
Vers geperst appelsap of sinaasappelsap is daarom vaak vanzelf wat troebel.
Even schudden voor gebruik kan nodig zijn omdat bestanddelen tijdens het bewaren naar de bodem kunnen zakken.
Sap van rijp fruit
Rijp fruit bevat meestal veel sap en heeft vaak een uitgesproken smaak.
Voor zelfgemaakt sap zijn rijpe vruchten daarom zeer geschikt.
Gebruik echter geen fruit dat beschimmeld, bedorven of duidelijk aangetast is.
Beschimmelde delen alleen wegsnijden is bij zacht fruit niet altijd voldoende. Gooi beschimmeld zacht fruit daarom liever volledig weg.
Fruit en groenten wassen
Was fruit en groenten voor het persen goed onder schoon stromend water.
Dit geldt ook wanneer je de schil later verwijdert.
Vuil en micro-organismen op de buitenkant kunnen tijdens het snijden namelijk op het vruchtvlees terechtkomen.
Gebruik geen afwasmiddel om fruit of groenten te wassen.
Schillen of niet?
Dat hangt af van het product en het apparaat.
Veel appels, peren, wortels en komkommers kunnen met goed gewassen schil worden verwerkt.
Dikke, harde of oneetbare schillen moeten worden verwijderd.
Denk bijvoorbeeld aan:
* sinaasappelschil;
* bananenschil;
* ananasschil;
* mangoschil;
* meloenschil.
Verwijder ook harde pitten en stenen uit bijvoorbeeld:
* perzik;
* nectarine;
* abrikoos;
* pruim;
* mango;
* kers.
Zoetheid van sap
Fruit bevat van nature suikers.
Wanneer fruit tot sap wordt geperst, drink je relatief gemakkelijk het sap van meerdere stukken fruit tegelijk.
Daarom kan een glas vruchtensap behoorlijk wat natuurlijke suikers bevatten.
Je hoeft aan zelfgemaakt vruchtensap meestal geen extra suiker toe te voegen.
Wil je een minder zoete smaak, combineer fruit dan bijvoorbeeld met:
* komkommer;
* tomaat;
* bleekselderij;
* citroen;
* limoen;
* water.
Sap verdunnen
Sterk of zoet sap kan worden verdund met water.
Ook bruiswater kan worden gebruikt voor een frisse drank.
Voorbeelden:
* appelsap met bruiswater;
* sinaasappelsap met water;
* druivensap met bruiswater en limoen;
* granaatappelsap met bruiswater.
Zo kun je van sap ook gemakkelijk een alcoholvrije drank maken.
Kruiden en smaakmakers
Sappen kunnen worden gecombineerd met verse kruiden en specerijen.
Denk aan:
* munt;
* basilicum;
* gember;
* kaneel;
* kurkuma;
* citroen;
* limoen;
* vanille.
Gebruik krachtige smaken zoals gember of kurkuma liever in kleine hoeveelheden en proef tussendoor.
Zelfgemaakt sap bewaren
Vers sap is beperkt houdbaar.
Bewaar zelfgemaakt sap altijd:
* in een schone, goed afsluitbare fles of pot;
* direct in de koelkast;
* bij ongeveer 4 °C.
Voor de beste kwaliteit kun je vers sap het liefst zo snel mogelijk drinken.
Hoe lang sap veilig kan worden bewaard hangt af van de gebruikte ingrediënten, bereidingswijze, hygiëne en eventuele verhitting.
Maak daarom liever kleine hoeveelheden die snel worden gebruikt.
Sap invriezen
Veel soorten sap kunnen worden ingevroren.
Gebruik hiervoor een geschikte diepvriesverpakking en laat ruimte over omdat vloeistof tijdens het bevriezen uitzet.
Na het ontdooien kan sap iets veranderen van structuur of kleur.
Roer of schud het sap daarom voor gebruik goed door.
Ontdooi sap bij voorkeur in de koelkast.
Pasteuriseren
Sap dat langer moet worden bewaard kan worden verhit.
Door gecontroleerde verhitting worden veel micro-organismen verminderd.
Dit proces wordt pasteuriseren genoemd.
De juiste temperatuur en verwerking hangen af van het soort sap en de gekozen conserveringsmethode.
Voor langdurige bewaring is nauwkeurig werken met schone flessen, correcte verwerking en een betrouwbaar conserveerrecept belangrijk.
Kleurverandering
Vers appelsap, perensap en sommige andere sappen kunnen snel bruin worden.
Dit ontstaat door oxidatie wanneer het sap in contact komt met zuurstof.
Een beetje citroen- of limoensap kan deze verkleuring vertragen.
De verkleuring betekent op zichzelf niet automatisch dat het sap bedorven is.
Verschillende soorten sappen
Binnen deze categorie kunnen onder andere de volgende soorten worden uitgewerkt:
Vruchtensappen
* appelsap;
* perensap;
* sinaasappelsap;
* mandarijnensap;
* druivensap;
* ananassap;
* granaatappelsap;
* watermeloensap;
* mangosap;
* bessensap.
Groentesappen
* tomatensap;
* wortelsap;
* bietensap;
* komkommersap;
* bleekselderijsap.
Gemengde sappen
* appel-wortelsap;
* appel-bietensap;
* wortel-sinaasappelsap;
* appel-komkommersap;
* ananas-limoensap;
* peer-gembersap;
* tomaat-selderijsap;
* watermeloen-limoensap.
Wat kun je met sap maken?
Sap kun je niet alleen drinken.
Het kan ook worden gebruikt in:
* mocktails;
* cocktails;
* marinades;
* dressings;
* sauzen;
* sorbet;
* ijs;
* desserts;
* gelei;
* siroop;
* vruchtensauzen;
* ontbijtgerechten.
Citroen-, limoen-, sinaasappel- en appelsap worden daarnaast veel gebruikt om gerechten frisheid of zuur te geven.
Restpulp gebruiken
Bij een sapcentrifuge of slowjuicer blijft vaak pulp achter.
Een deel daarvan kun je nog gebruiken.
Afhankelijk van de ingrediënten kan pulp bijvoorbeeld worden verwerkt in:
* soep;
* groenteburgers;
* muffins;
* cake;
* pannenkoeken;
* sauzen;
* brooddeeg.
Gebruik pulp wel zo snel mogelijk of bewaar deze gekoeld.
Voedingswaarde
De voedingswaarde van sap verschilt sterk per fruit- of groentesoort.
Sap kan vitaminen, mineralen en andere voedingsstoffen uit de gebruikte ingrediënten bevatten.
Tijdens het persen wordt echter een belangrijk deel van de vezels verwijderd.
Daarom is sap geen volledige vervanging voor het eten van hele groenten en fruit.
Tip voor mensen met MS
Koken en drinken maken kan op dagen met minder energie zo eenvoudig mogelijk worden gehouden.
Bereid bijvoorbeeld grotere stukken fruit en groenten zittend voor en zet alle benodigdheden vooraf binnen handbereik.
Een elektrische citruspers, sapcentrifuge of slowjuicer kan lichamelijk werk verminderen, maar houd ook rekening met het schoonmaken van het apparaat. Soms is een eenvoudige blender of citruspers daarom praktischer.
Voeding of sap behandelt of geneest MS niet. Zie sap vooral als onderdeel van een gevarieerd voedingspatroon.
KokenmetMS
Binnen de categorie Sappen bouwen we een uitgebreide verzameling op met:
* klassieke vruchtensappen;
* groentesappen;
* combinatiesappen;
* seizoenssappen;
* alcoholvrije drankjes op basis van sap;
* bewaartips;
* informatie over persen en juicen;
* recepten om overtollig fruit en groenten te verwerken.