Een burger is veel meer dan een stuk vlees tussen twee broodjes. Wat ooit begon als een eenvoudige, voedzame maaltijd is uitgegroeid tot een wereldwijd gerecht met ontelbaar veel variaties. Rundvlees, kip, vis, groenten, peulvruchten, kaas of volledig plantaardig: vrijwel ieder ingrediënt kan de basis vormen voor een goede burger.
Juist die veelzijdigheid maakt burgers interessant voor KokenmetMS. Je kunt spelen met verschillende soorten brood, toppings, sauzen, bereidingswijzen en keukens uit de hele wereld. Van een klassieke cheeseburger tot een Japanse teriyakiburger, een pittige Mexicaanse burger of een burger van kikkererwten en groenten.
Herkomst:
De geschiedenis van de moderne hamburger is nauw verbonden met Hamburg in Duitsland en de Verenigde Staten. In de negentiende eeuw was de zogenoemde Hamburg steak, een gerecht van fijngehakt rundvlees, bekend onder Duitse emigranten.
In de Verenigde Staten ontwikkelde dit zich uiteindelijk tot de hamburger zoals we hem tegenwoordig kennen: een gebakken schijf gehakt die tussen brood werd geserveerd. Wie precies als eerste het vlees tussen een broodje stopte, is niet met zekerheid vast te stellen. Verschillende Amerikaanse restaurants en ondernemers claimen die uitvinding.
Wat is een burger?:
Een burger bestaat in de basis uit een gevormde schijf – de patty – die wordt gebakken, gegrild of soms op de barbecue wordt bereid. Hoewel rundvlees de klassieke keuze is, hoeft een burger helemaal niet van gehakt te worden gemaakt.
Mogelijke basissoorten zijn onder andere rundvlees, kalfsvlees, varkensvlees, kip, kalkoen, lam, vis, garnalen, groenten, paddenstoelen, bonen, linzen en andere volledig plantaardige ingrediënten.
Het broodje:
Het broodje is minstens zo belangrijk als de burger zelf. Het moet stevig genoeg zijn om vlees, groenten en saus vast te houden, maar tegelijkertijd zacht genoeg blijven om prettig te eten.
Veelgebruikte broodjes zijn briochebollen, sesambroodjes, aardappelbroodjes, volkorenbollen en zuurdesembroodjes. Ook een glutenvrij broodje of een alternatief van bijvoorbeeld sla kan worden gebruikt.
De perfecte burgerpatty:
Bij een klassieke rundvleesburger is voldoende vet belangrijk voor smaak en sappigheid. Te mager gehakt kan tijdens het bakken snel droog worden.
Kneed het gehakt niet langer dan noodzakelijk. Vorm het voorzichtig tot een burger die iets groter is dan het broodje, omdat het vlees tijdens het bakken krimpt. Een kleine indeuking in het midden kan helpen voorkomen dat de burger tijdens het bakken bol gaat staan.
Bak de burger vervolgens op een goed hete grill, bakplaat of in een koekenpan. Druk tijdens het bakken niet voortdurend met een spatel op het vlees; daarmee druk je juist waardevolle vleessappen uit de burger.
Smashburger:
Een smashburger wordt anders bereid. Een bolletje gehakt wordt op een zeer hete bakplaat gelegd en direct stevig platgedrukt. Hierdoor ontstaat maximaal contact met het hete oppervlak en vormt zich snel een donkere, smaakvolle korst.
Smashburgers zijn meestal dun en worden daarom vaak dubbel geserveerd met kaas tussen de twee burgers.
Kaas:
Een cheeseburger kan met veel meer worden gemaakt dan alleen de bekende smeltkaas. Denk bijvoorbeeld aan cheddar, oude Goudse kaas, blauwe kaas, mozzarella, brie, geitenkaas, provolone of gerookte kaas.
Leg de kaas vlak voor het einde van de bereiding op de burger zodat deze door de warmte kan smelten.
Toppings:
Met toppings krijgt iedere burger een eigen karakter. Klassiek zijn sla, tomaat, augurk en ui, maar de mogelijkheden zijn vrijwel onbeperkt.
Denk ook aan gekaramelliseerde ui, gebakken champignons, jalapeño, avocado, coleslaw, gegrilde paprika, zuurkool, gebakken ei, krokante uitjes of verschillende soorten kaas.
Sauzen:
Een goede saus verbindt het brood, de burger en de toppings. Klassieke keuzes zijn mayonaise, ketchup, mosterd en burgersaus.
Je kunt ook zelf sauzen maken zoals knoflooksaus, barbecuesaus, honing-mosterdsaus, pittige chilimayonaise, truffelmayonaise, yoghurtsaus of een frisse kruidensaus. Zelfgemaakte sauzen geven bovendien meer controle over de hoeveelheid zout, suiker en vet.
Vegetarische en vegan burgers:
Een goede vegetarische burger hoeft geen imitatie van vlees te zijn. Groenten en peulvruchten bieden juist mogelijkheden om totaal andere smaken en structuren te creëren.
Geschikte ingrediënten zijn kikkererwten, zwarte bonen, linzen, zoete aardappel, bloemkool, bieten, paddenstoelen, tofu, tempeh en verschillende granen.
Voor een vegan burger worden daarnaast het brood, de saus en eventuele kaas vervangen door volledig plantaardige varianten.
Visburgers:
Ook vis is uitstekend geschikt voor burgers. Zalm, kabeljauw, tonijn en garnalen kunnen bijvoorbeeld worden gebruikt. Een visburger combineert goed met frisse ingrediënten zoals citroen, dille, komkommer, sla en yoghurt- of kruidensaus.
Kipburgers:
Een kipburger kan worden gemaakt van kipgehakt of een heel stuk kipfilet of kippendij. Vooral kippendij blijft tijdens het bakken gemakkelijk sappig.
Kip moet altijd volledig gaar worden bereid. Rauwe kip vraagt daarnaast om extra aandacht voor hygiëne om kruisbesmetting in de keuken te voorkomen.
Burgers van over de hele wereld:
Het leuke aan burgers is dat vrijwel iedere wereldkeuken erin verwerkt kan worden. Een Italiaanse burger kan bijvoorbeeld mozzarella, pesto en tomaat bevatten, terwijl een Griekse burger gecombineerd kan worden met feta en tzatziki.
Voor een Aziatische variant kun je denken aan teriyaki, kimchi of ingelegde groenten. Mexicaanse burgers kunnen worden gecombineerd met jalapeño, avocado en salsa. Zo kan de burger als basis dienen voor een complete wereldreis door de keuken.
Voedingswaarde:
De voedingswaarde van een burger verschilt sterk per samenstelling. Een grote burger met vet vlees, kaas, veel saus en een briochebroodje bevat vanzelfsprekend meer calorieën, verzadigd vet en zout dan een burger van mager vlees of peulvruchten met veel groenten en een volkorenbroodje.
Een burger kan daarom prima onderdeel zijn van een gevarieerd voedingspatroon wanneer je bewust kiest voor de ingrediënten en portiegrootte.
Gezondere keuzes:
Gebruik bijvoorbeeld een volkorenbroodje, voeg royaal groenten toe, kies voor magerder vlees, vis of peulvruchten en maak sauzen zelf. Een saus op basis van yoghurt kan een lichtere keuze zijn dan een grote hoeveelheid mayonaise.
Ook hoeft een burger niet altijd samen met friet te worden gegeten. Een salade, gegrilde groenten, maiskolf of aardappeltjes uit de oven zijn goede alternatieven.
Tip voor mensen met MS:
Er bestaat niet één specifiek MS-dieet dat voor iedereen geschikt is. Een gevarieerd voedingspatroon met voldoende groenten, fruit, volkorenproducten, peulvruchten, vis en onverzadigde vetten is een goede basis.
Burgers kun je daar gemakkelijk op aanpassen. Kies bijvoorbeeld regelmatig voor vis of een burger van peulvruchten, gebruik een volkorenbroodje en voeg extra groenten toe.
Wanneer vermoeidheid het koken moeilijker maakt, kunnen zelfgemaakte burgers vooraf worden gevormd en per portie worden ingevroren. Zo heb je op een minder goede dag toch snel een zelfgemaakte maaltijd beschikbaar.
Bewaren:
Zelfgemaakte rauwe burgers moeten goed afgedekt en gekoeld worden bewaard. Houd rauw vlees en rauwe kip altijd gescheiden van andere voedingsmiddelen en volg bij het bewaren de houdbaarheidsinformatie van de gebruikte ingrediënten.
Gebakken burgers kun je na bereiding snel laten afkoelen en gekoeld bewaren. Voor langere bewaring kunnen veel zelfgemaakte patties uitstekend worden ingevroren. Vries ze bij voorkeur afzonderlijk of met bakpapier ertussen in, zodat je precies het aantal burgers kunt ontdooien dat je nodig hebt.
Kun je burgers invriezen?:
Ja. Vooral zelfgemaakte rund-, kip- en vegetarische burgers zijn heel geschikt om vooraf te maken en in te vriezen. Vorm de burgers, leg bakpapier tussen de afzonderlijke patties en verpak ze luchtdicht.
Daarmee kun je in één keer een grotere hoeveelheid voorbereiden en later per portie gebruiken. Voor de beste voedselveiligheid laat je bevroren burgers gecontroleerd in de koelkast ontdooien voordat je ze bereidt.